Nieuw Nederlands onderzoek laat zien dat mensen met diabetes na een traumatische gebeurtenis een verhoogd risico hebben op het ontwikkelen van ernstige PTSS-klachten. Ook angst- en depressieve klachten komen vaker voor. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van onder meer Tranzo, het wetenschappelijk centrum voor zorg en welzijn van Tilburg University, Centerdata en Reinier van Arkel onder ruim 1300 Nederlandse slachtoffers van ingrijpende gebeurtenissen.
Wat betekent dit precies en wat kun je zelf doen?
Wat is PTSS?
Een posttraumatische stressstoornis (PTSS) kan ontstaan na een ingrijpende gebeurtenis, zoals:
- Een verkeersongeval;
- Geweld of mishandeling;
- Een ernstige bedreiging;
- Een medische noodsituatie;
- Een opname in het ziekenhuis;
- Verlies van een dierbare;
- Een traumatische bevalling.
Gelukkig ontwikkelt niet iedereen PTSS. Veel mensen verwerken een ingrijpende gebeurtenis zonder blijvende psychische klachten. Bij sommige mensen blijven de klachten echter bestaan of worden ze ernstiger.
Mogelijke symptomen van PTSS
- Herbelevingen
- Nachtmerries
- Verhoogde waakzaamheid
- Schrikachtigheid
- Slaapproblemen
- Angst
- Paniekaanvallen
- Prikkelbaarheid
- Concentratieproblemen
- Somberheid
- Vermijding van bepaalde situaties.
Lees ook: Posttraumatische Stressstoornis (PTSS) bij vrouwen: Symptomen, oorzaken en behandelmethoden.
Nieuw onderzoek: diabetes verhoogt het risico op PTSS
Uit een uitgebreid Nederlands onderzoek van onder meer Tilburg University, Centerdata en Reinier van Arkel blijkt dat mensen met diabetes na een traumatische gebeurtenis vaker ernstige PTSS-klachten ontwikkelen dan mensen zonder diabetes.
Wat vonden de onderzoekers?
- Van de mensen met diabetes ontwikkelde: 30,6% ernstige PTSS-klachten
- Bij mensen zonder diabetes was dat: 19,7%
Ook matige tot ernstige angst- en depressieve klachten kwamen vaker voor:
- 50,0% bij mensen met diabetes.
33,4% bij mensen zonder diabetes.
Het onderzoek maakte deel uit van de tienjarige VICTIMS-studie en werd uitgevoerd onder ruim 1.300 Nederlandse volwassenen.
Lees ook: Angststoornissen bij vrouwen: Welke komen het meeste voor?
Waarom kunnen diabetes en PTSS elkaar beïnvloeden?
Onderzoekers denken dat de relatie twee kanten op werkt. Mensen met diabetes lijken gevoeliger voor ernstige psychische klachten na een trauma. Omgekeerd blijkt uit eerder onderzoek dat PTSS ook samenhangt met een verhoogd risico op het ontstaan van diabetes.
Mogelijke verklaringen
Hoewel meer onderzoek nodig is, denken wetenschappers dat verschillende factoren een rol kunnen spelen.
1. Chronische stress
Langdurige stress activeert stresshormonen zoals cortisol en adrenaline.
Dit kan leiden tot:
- Hogere bloedsuikerwaarden;
- Slechtere slaap;
- Meer ontstekingsactiviteit;
- Vermoeidheid;
- Meer angst en spanning.
2. Ontstekingsreacties
Zowel diabetes als PTSS worden in verband gebracht met laaggradige ontstekingsprocessen in het lichaam.
3. Verstoringen van het autonome zenuwstelsel
Een langdurige stressreactie kan leiden tot:
- Hartkloppingen
- Verhoogde alertheid
- Slaapproblemen
- Overprikkeling
- Vermoeidheid.
4. Moeilijkere zelfzorg
Psychische klachten kunnen het lastiger maken om:
- Gezond te eten
- Voldoende te bewegen
- Medicatie goed in te nemen
- Bloedsuikerwaarden te controleren.
Daardoor kunnen diabetes en psychische klachten elkaar wederzijds versterken.
Lees ook: Een diepere kijk: 6 soorten depressie.
Diabetes zelf kan ook traumatisch zijn
Veel mensen denken bij trauma vooral aan ongelukken of geweld. Maar ook diabetes zelf kan ingrijpend zijn.
Bijvoorbeeld door:
- Het krijgen van de diagnose
- Ernstige hypo’s
- Ziekenhuisopnames
- Complicaties
- Angst voor lage bloedsuikerwaarden;
- Zorgen over de toekomst.
Hierdoor kunnen gevoelens van angst, machteloosheid of verlies ontstaan.
Lees ook: Hoe weet je of je diabetes type 2 aan het ontwikkelen bent?
Hebben vrouwen extra aandacht nodig?
Ja vaak wel, want vrouwen hebben vaker te maken met:
- Hormonale schommelingen;
- Mantelzorgbelasting;
- Chronische stress;
- Angststoornissen;
- Depressieve klachten.
Daarnaast kunnen zwangerschap, de overgang en andere hormonale veranderingen invloed hebben op zowel diabetes als mentale gezondheid.
Daarom is het belangrijk om niet alleen naar bloedsuikerwaarden te kijken, maar ook naar het psychisch welzijn.
Lees ook: Hormonen: waar komen ze vandaan en hoe werken ze?
Wanneer moet je aan de bel trekken?
Bespreek klachten met jouw huisarts of behandelaar wanneer je:
- Slecht slaapt;
- Voortdurend gespannen bent;
- Last hebt van nachtmerries;
- Steeds terugdenkt aan een gebeurtenis;
- Situaties gaat vermijden;
- Angstig, paniekerig en/of somber bent;
- Moeite hebt met jouw dagelijkse activiteiten;
- Minder goed voor jouw diabetes kunt zorgen.
Vroege behandeling kan het herstel bevorderen.
Lees ook: Waarom zoveel vrouwen zich niet gehoord voelen in de zorg (en wat je eraan kunt doen).
Wat kun je zelf doen?
Zorg voor regelmaat
Een regelmatig dagritme helpt zowel het lichaam als de hersenen.
Probeer:
- Vaste slaaptijden aan te houden;
- Regelmatig en gezond te eten;
- Dagelijks te bewegen.
Lees ook: Intermittent vasten kan bloedsuiker beter onder controle houden dan diabetesmedicijnen.
Blijf praten
Praat over jouw gevoelens met:
- Jouw partner
- Familie
- Vrienden
- Jouw huisarts
- Een psycholoog.
Beweeg regelmatig
Wandelen, fietsen en krachttraining kunnen bijdragen aan:
- Minder stress
- Betere bloedsuikerwaarden
- Betere slaap
- Een beter humeur.
Besteed aandacht aan ontspanning
Bijvoorbeeld:
- Ademhalingsoefeningen
- Yoga
- Mindfulness
- Meditatie.
Lees ook: Ademhalingsoefening tegen angst, stress en depressie.
Zoek tijdig hulp
Behandelingen zoals:
- Cognitieve GedragsTherapie (CGT);
- EMDR;
- Traumagerichte therapie.
kunnen effectief zijn bij PTSS.
Lees ook: Hoe psychedelica de geestelijke gezondheid van vrouwen positief kunnen veranderen.
Veel gestelde vragen over PTSS en diabetes (FAQ)
Kan diabetes PTSS veroorzaken?
Nee. Diabetes veroorzaakt geen PTSS, maar onderzoek laat zien dat mensen met diabetes na een traumatische gebeurtenis een verhoogd risico hebben op ernstige PTSS-klachten.
Kan PTSS invloed hebben op diabetes?
Ja. Stress en psychische klachten kunnen invloed hebben op leefstijl, bloedsuikerwaarden en zelfzorg.
Geldt dit voor type 1 en type 2 diabetes?
Het recente Nederlandse onderzoek maakte geen onderscheid tussen type 1 en type 2 diabetes. Meer onderzoek is nodig om eventuele verschillen beter te begrijpen.
Kan behandeling van PTSS helpen bij diabetes?
Een betere mentale gezondheid kan bijdragen aan een betere kwaliteit van leven en kan het gemakkelijker maken om goed voor de diabetes te zorgen.
Samenvatting
Nieuw Nederlands onderzoek laat zien dat mensen met diabetes na een traumatische gebeurtenis een verhoogd risico hebben op ernstige PTSS-klachten, angst en depressie. Lichaam en geest zijn nauw met elkaar verbonden. Daarom is het belangrijk om bij diabetes niet alleen aandacht te besteden aan bloedsuikerwaarden, doch ook aan stress, slaap en mentale gezondheid.
Meer lezen:
- Doorbraak in diabetesonderzoek: stamceltherapie kan diabetes mogelijk omkeren.
- Behandeling van PTSS met MDMA blijkt veilig en effectief.
- Paniekstoornis: Oorzaken, symptomen en behandeling.
- Ozempic en jouw libido: wat elke vrouw moet weten.
- Liesbeth kreeg een geboortetrauma na haar bevalling: ‘Ik schaamde me er voor’.
- Diabetes type 2 verdubbelt risico op sepsis.
- Berberine: Gezonde voordelen voor vrouwen.
- Wat kun je doen tegen operatieangst?
- Miskraam of doodgeboorte: Hoe kun je afscheid nemen van jouw baby?
- Dít is hoe stress en ontstekingen met elkaar in verband staan.
- Ozempic vs. Mounjaro: Wat zijn de verschillen en overeenkomsten?
- Suïcidaal gedrag en zelfmoord bij vrouwen: dít zijn de mogelijke oorzaken.
- Depressiviteit rondom je menstruatie: wellicht is het PMS of PMDD?
- Welke eetgewoonten dragen bij aan het ontwikkelen van diabetes type 2?
- Postpartum depressie: dit wil je erover weten.
- Enorme stijging prediabetes veroorzaakt nieuwe epidemie.
- Waarom vrouwen twee keer zo vaak uitvallen door stress (en wat we eraan kunnen doen)
- Functionele Neurologische Stoornis (FNS/FND) bij vrouwen: symptomen, oorzaken en wat je zelf kunt doen.
Auteur: Redactie SHE Health Clinics
Bronnen: SHE Health Clinics, Tilburg University, Diabetes Fonds – Trauma’s bij diabetes, GGZ Nieuws, Eos Wetenschap
Disclaimer: Dit artikel is bedoeld als algemene informatie en vervangt geen medisch advies. Heeft u aanhoudende klachten van angst, herbelevingen, slaapproblemen of somberheid? Bespreek dit dan met uw huisarts of behandelend arts. Vroege herkenning en behandeling kunnen bijdragen aan herstel.
