Lezersvraag van Marcela (55): “Na het opstaan heb ik regelmatig last van flauwtes, wat kan de oorzaak zijn?”

“Ik ben een vrouw van 55 jaar, heb geen overgewicht en leef gezond. Ik heb wel Hashimoto, de ziekte van Lyme en enkele nodules op mijn schildklier. Ook gebruik ik regelmatig botox in mijn gezicht. Sinds een paar weken heb ik na het opstaan regelmatig last van flauwtes en duizeligheid. Soms voelt het alsof ik even wegval. Daarnaast heb ik moeite met slikken. Wat zou dit kunnen veroorzaken en welke onderzoeken of specialisten kunnen mij helpen?” – Marcela

Flauwtes of bijna flauwvallen na het opstaan kunnen verschillende oorzaken hebben. Soms is het relatief onschuldig, maar het kan ook een signaal zijn dat er iets speelt met de bloeddruk, hormonen, het zenuwstelsel, darmen, het hart of de schildklier. Zeker wanneer de klachten nieuw zijn en toenemen, is het belangrijk om dit serieus te laten onderzoeken.

Wat gebeurt er bij een flauwte?

Bij een flauwte (flauwvallen) of een bijna-flauwte krijgt de hersenen tijdelijk minder bloed en zuurstof. Dit kan leiden tot:

• Duizeligheid
• Zwart voor de ogen zien
• Zweten
• Hartkloppingen
• Misselijkheid
• Een licht gevoel in het hoofd
• Wegzakken of bewustzijnsverlies.

Klachten die vooral optreden bij opstaan wijzen vaak op een probleem in de regulatie van de bloeddruk of doorbloeding.

Lees ook: Wat is de schildklieraandoening ziekte van Hashimoto?

Mogelijke oorzaken bij Marcela

Bij Marcela is sprake van een combinatie van auto-immuunziekte, schildklierafwijkingen, chronische infectiegeschiedenis en nieuwe orthostatische klachten. Dat maakt een bredere multidisciplinaire differentiaaldiagnose noodzakelijk.

1. Lage bloeddruk of orthostatische hypotensie

Een veelvoorkomende oorzaak van flauwtes na opstaan is orthostatische hypotensie: een te sterke daling van de bloeddruk bij overeind komen.

Mogelijke oorzaken zijn:

• Ontregeling van het autonome zenuwstelsel
• Uitdroging of lage circulerende bloedvolume
• Hormonale ontregeling
• Chronische ontsteking of auto-immuniteit
• Medicatie-effecten (bijwerking van een medicijn).

Klachten ontstaan vaak direct na opstaan.

2. Verstoring van het autonome zenuwstelsel (Dysautonomie)

De combinatie van Lyme, auto-immuniteit en flauwtes kan passen bij dysautonomie: een verstoring van het autonome zenuwstelsel. Het autonome zenuwstelsel regelt onder andere:

• Bloeddruk
• Hartslag
• Ademhaling
• Temperatuur
• Spijsvertering.

Bij sommige mensen met chronische infecties of auto-immuunziekten raakt dit systeem ontregeld. Dat kan leiden tot klachten zoals:

• Duizeligheid bij opstaan
• Flauwtes
• Hartkloppingen
• Extreme vermoeidheid
• Brain fog
• Zweten
• Misselijkheid.

Lees ook: Altijd moe? 14 oorzaken van vermoeidheid (en wat je eraan kunt doen).

3. POTS

Bij een verstoring van het autonome zenuwstelsel kan ook sprake zijn van Posturaal Orthostatisch Tachycardie Syndroom (POTS). POTS komt relatief vaak voor bij vrouwen van middelbare leeftijd en kan ontstaan na infecties (zoals Lyme of virale triggers), auto-immuunziekten of langdurige stressbelasting van het zenuwstelsel.

Typische klachten:

• Duizeligheid bij opstaan
• Hartkloppingen
• Flauwtes of bijna-flauwvallen
• Extreme vermoeidheid
• Brain fog
• Warmte-intolerantie
• Misselijkheid.

Belangrijk: bij POTS blijft de bloeddruk soms normaal, maar stijgt de hartslag excessief bij opstaan.

Lees ook: Duizeligheid, flauwvallen en hartkloppingen: dít wil je weten over de aandoening POTS.

4. Cardiovasculaire oorzaken

Hoewel Marcela zich verder gezond voelt, moeten hart- en vaatproblemen altijd worden uitgesloten bij nieuwe flauwtes.

Denk bijvoorbeeld aan:

• Hartritmestoornissen
• Geleidingsproblemen
• Bloeddrukschommelingen
• Vaatvernauwingen
• Structurele hartafwijkingen
• Orthostatische hypotensie met cardiovasculaire component.

Vooral wanneer er sprake is van:

• Pijn op de borst
• Hartkloppingen
• Kortademigheid
• Bewustzijnsverlies
• Plotselinge verergering

is snelle medische beoordeling belangrijk.

Lees ook: Waarom hartziekten bij vrouwen anders werken (en vaak te laat ontdekt worden).

5. Schildklierproblematiek (Hashimoto + nodules)

Bij Hashimoto kan de schildklierfunctie wisselen. Zowel een te trage als instabiele schildklierwerking kan leiden tot:

• Lage bloeddruk
• Vermoeidheid
• Duizeligheid
• Hartkloppingen
• Zwakte / trage energiehuishouding
• Cognitieve klachten.

Daarnaast kunnen schildkliernodules of een vergrote schildklier druk geven op de slokdarm, wat slikproblemen kan veroorzaken.

Aanhoudende schildklierklachten en bijschildklierklachten kunnen een verhoogd risico op kanker geven, dus regelmatige screening en controle wordt aanbevolen.

Lees ook: Auto-immuunziekten: welke komen bij vrouwen het meest voor?

6. Gastro-intestinale oorzaken

Bij bepaalde darmziekten kan na het eten, na het opstaan of bij orthostatische stress een groot deel van het circulerende bloed zich “verplaatsen” naar het splanchnische gebied (darmen). Hierdoor kan tijdelijk minder bloed naar de hersenen gaan, wat duizeligheid of flauwtes kan veroorzaken en dit is een belangrijke en vaak gemiste factor die flauwtes kan veroorzaken.

Dit kan onder andere voorkomen bij:

• Inflammatoire darmziekten (zoals ziekte van Crohn of colitis ulcerosa)
• Ernstige functionele darmstoornissen
• Autonome dysregulatie met gastro-intestinale component
• Postprandiale hypotensie (bloeddrukdaling na eten).

Dit mechanisme wordt soms onderschat, maar is klinisch relevant bij complexe multisysteemklachten.

Lees ook: Iedereen kan de ziekte van Crohn of Colitis Ulcerosa krijgen!

Lees ook: De impact van auto-immuunziekten op het vrouwenhart.

7. SCAD (Spontane coronaire arteriedissectie)

Spontane Coronaire ArterieDissectie (SCAD) is een relatief zeldzame maar belangrijke oorzaak van acute hartklachten bij vrouwen, vooral tussen 40 en 60 jaar. Hoewel SCAD zich veelal presenteert met acute pijn op de borst of hartinfarct-achtige klachten, kan het in sommige gevallen ook voorafgaan met:

• Onverklaarde duizeligheid
• Vermoeidheid
• Episodische flauwtes
• Druk op de borst (soms subtiel)

Belangrijk: SCAD wordt vaak gemist omdat het niet past in het klassieke risicoprofiel voor hart- en vaatziekten.

Lees ook: SCAD bij vrouwen: wat is het en hoe kan het worden behandeld?

8. Invloed van botox

Botox in het gezicht geeft meestal geen ernstige systemische klachten, maar in zeldzame gevallen kunnen toxische of neurologische bijwerkingen optreden. Mogelijke na gebruik van botox klachten zijn:

• Spierzwakte
• Slikproblemen
• Duizeligheid
• Vermoeidheid
• Neurologische klachten

Wanneer de slikproblemen recent zijn ontstaan of verergerd zijn na botox behandelingen, is het verstandig dit met een arts te bespreken.

Lees ook: Wat zijn de risico’s van botox, fillers en implantaten?

9. Problemen met slikken

Moeite met slikken hoort altijd serieus genomen te worden, zeker in combinatie met schildkliernodules of neurologische klachten.

Mogelijke oorzaken zijn:

• Vergrote schildklier
• Druk van nodules
• Ontsteking
• Neurologische aandoeningen
• Spierzwakte
• Bijwerkingen van botox.

10. Neurologische of systemische oorzaken

Bij combinatie van Lyme, auto-immuniteit en autonome klachten:

• Neuro-inflammatie
• Perifere autonome neuropathie
• Centrale dysregulatie van bloeddrukcontrole

is bij de klinische interpretatie o.b.v. combinatie van:

• Nieuwe orthostatische flauwtes
• Slikproblemen
• Auto-immuunziekte
• Schildkliernodules
• Voorgeschiedenis Lyme

een multisysteemproblematiek waarschijnlijker dan één enkel orgaanprobleem.

Lees ook: Neuropathie: Wat het is, oorzaken en wat je er zelf tegen kunt doen?

Welke medische onderzoeken kunnen helpen?

Bij deze combinatie van klachten kan een brede, multidisciplinaire aanpak belangrijk zijn. Medische onderzoeken die vaak zinvol zijn:

• Bloedonderzoek naar onder andere:
  • TSH
  • Vrij T4
  • Vrij T3
  • Anti-TPO
  • Vitamine B12
  • Ferritine
  • Glucose
  • Cortisol
  • Ontstekingswaarden
  • Elektrolyten.
• Bloeddrukmeting liggend en staand: Hierbij wordt gekeken of de bloeddruk sterk daalt bij opstaan.
• ECG of hartonderzoek: Om hartritmestoornissen of andere hartproblemen uit te sluiten.
• Echo hart bij verdenking SCAD of structurele afwijkingen.
• Echo van de schildklier: Om de grootte en aard van de nodules te beoordelen.
• Kanteltafeltest: Een onderzoek dat kan helpen bij verdenking op dysautonomie of POTS.
• Slikonderzoek: Bijvoorbeeld een scopie of slikvideo om te beoordelen waar het probleem ontstaat.
• Gastro-intestinale evaluatie bij postprandiale klachten.
• Inflammatoire darmmarkers (calprotectine)
• Uitgebreide schildklierdiagnostiek.

Lees ook: Schildklierproblemen die vaak bij vrouwen voorkomen.

Welke medisch specialismen kunnen helpen?

Afhankelijk van de bevindingen kunnen verschillende specialismen betrokken worden:

• Internist
• Endocrinoloog
• Cardioloog
• Neuroloog
• KNO-arts
• Arts gespecialiseerd in autonome dysfunctie
• Leefstijlarts
• Integratieve geneeskunde.

Bij complexe klachten is een samenwerking tussen specialismen (multidisciplinair) vaak belangrijk.

Lees ook: Supplementen bij auto-immuunstoornissen: Wat werkt echt?

Wanneer direct medische hulp zoeken?

Neem direct contact op met een arts of huisartsenpost bij:

• Bewustzijnsverlies
• Pijn op de borst
• Ernstige kortademigheid
• Verlammingsverschijnselen
• Plotselinge ernstige slikproblemen
• Aanhoudende hartkloppingen
• Neurologische uitval.

Lees ook: Hoe weet je of pijn op je borst een noodgeval is of niet?

Integrale benadering bij onbegrepen klachten

Bij vrouwen met auto-immuunziekten, hormonale ontregeling en chronische ontstekingsprocessen is het belangrijk om niet alleen naar één orgaan te kijken. Factoren zoals hormonen, ontsteking, voeding, zenuwstelsel, slaap, stressregulatie en immunologie kunnen elkaar sterk beïnvloeden.

Een integrale en multidisciplinaire aanpak – zoals bij SHE Health Clinics – kan helpen om verbanden zichtbaar te maken die anders gemist worden.

Lees ook: Integrale geneeskunde: wat zijn de voordelen?

Veel gestelde vragen (FAQ)

Kan Hashimoto duizeligheid veroorzaken?

Ja. Een trage of instabiele schildklierfunctie kan leiden tot duizeligheid, vermoeidheid, lage bloeddruk en flauwtes.

Kunnen schildkliernodules slikproblemen geven?

Ja. Vooral grotere nodules of een vergrote schildklier kunnen druk geven op de slokdarm of keel.

Kan Lyme het autonome zenuwstelsel beïnvloeden?

Bij sommige mensen kunnen langdurige ontstekingsreacties of neurologische betrokkenheid leiden tot klachten passend bij dysautonomie.

Kan botox slikproblemen veroorzaken?

Ja, dat kan. Na gebruik van botox kunnen bijwerkingen optreden zoals spierzwakte of slikproblemen, vooral wanneer het effect zich verspreidt buiten het behandelde gebied.

Wat is orthostatische hypotensie?

Dat is een sterke daling van de bloeddruk bij opstaan, waardoor duizeligheid of flauwvallen kan ontstaan.

Welke arts of medisch specialist onderzoekt flauwtes?

Dat hangt af van de oorzaak. Vaak zijn de huisarts, internist, cardioloog, endocrinoloog of neuroloog betrokken.

Lees hier meer over vrouwengezondheid:

• De toekomst van diagnostiek: geen pijnlijke onderzoeken meer?
• Welke chronische ziektes komen bij vrouwen het meest voor?
• Déze 6 symptomen kunnen wijzen op een hartinfarct bij vrouwen.
• Covid-prik kan auto-immuunziektes veroorzaken.
• Hoge bloeddruk: wat is het en hoe kun je het behandelen?
• Wat zijn bijschildklieraandoeningen bij vrouwen?
• Laaggradige ontstekingen: Wat kun je er zelf tegen doen?
• Dít is hoe stress en ontstekingen met elkaar in verband staan.
• Hoe herken je de symptomen van de schildklieraandoening ‘ziekte van Graves’?.
• Marion (57): “Hoe botox, fillers en plastische chirurgie mijn gezondheid en leven kapot maakten”.
• Aan déze symptomen kun je een TIA of beroerte meestal herkennen.
• Schildklierkanker bij vrouwen: Soorten, symptomen, oorzaken, diagnose en behandeling.
• Wat je over Botox moet weten voordat je je eerste botoxinjectie krijgt.
• Hoe kunnen vitamine D en omega 3 het risico op auto-immuunziekten verlagen?
• Welke tekenen kunnen wijzen op hartproblemen bij een vrouw?
• Neuro-endocriene kanker: Belangrijke waarschuwingssignalen die je niet mag negeren.
• Wat is een schildklierstorm?
• Ischemische hartziekte bij vrouwen: Begrijpen van een stille dreiging.

Lees hier meer over lezersvragen:

• Lezersvraag: “Als vrouw van 39 heb ik regelmatig last van pijn bij vrijen, doch ik ben nog niet in de overgang en heb geen soa. Wat kan de oorzaak zijn?”
• Lezersvraag: ‘Wat kan mijn dochter (15) doen tegen haar menstruatiepijn?’.
• Lezersvraag: “Ik heb veel pijn als ik ongesteld ben. Heb ik endometriose?”.
• Lezersvraag: ‘Hoe kan ik mijn dochter het beste seksuele voorlichting geven?’.
• Lezersvraag: ‘Hoe krijg je vollere natuurlijke borsten?’.
• Lezersvraag: ‘Met mijn man heb ik al 3 jaar geen seks meer, hoe ga ik daarmee om?’.
• Lezersvraag: ‘Hoe kan ik de groei stimuleren bij mijn dochter?’.

Auteur: Redactie SHE Health

Disclaimer: Dit artikel is uitsluitend bedoeld voor algemene informatie en vervangt geen medisch advies, diagnose of behandeling. Neem bij aanhoudende, verergerende of acute klachten altijd contact op met een arts of medisch specialist. Bij alarmsymptomen zoals bewustzijnsverlies, pijn op de borst, ernstige kortademigheid of neurologische uitval dient direct medische hulp te worden ingeschakeld.