Osteoporose hoeft niet altijd te betekenen dat je steeds kwetsbaarder wordt

Veel mensen met osteoporose krijgen het advies om voorzichtig te zijn. Minder bewegen, zware inspanning vermijden en vooral niet vallen. Dat klinkt logisch, maar uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat juist de juiste vorm van krachttraining botten sterker kan maken.

Een van de belangrijkste onderzoeken op dit gebied is uitgevoerd door professor Belinda Beck van de Griffith University uit Brisbane – Australië. Haar onderzoek veranderde de manier waarop veel specialisten naar osteoporose kijken.

De resultaten waren zo bijzonder dat zij het ONERO-programma ontwikkelde: een speciaal trainingsprogramma voor mensen met osteoporose en osteopenie dat onder begeleiding van speciaal opgeleide zorgprofessionals wordt uitgevoerd.

Waarom osteoporose een groeiend probleem is

Osteoporose betekent letterlijk “poreus bot”. De botten verliezen langzaam hun stevigheid waardoor de kans op een botbreuk groter wordt.

Vooral vrouwen na de overgang lopen een verhoogd risico. Door de daling van het hormoon oestrogeen neemt de botmassa sneller af.

Een botbreuk kan grote gevolgen hebben:

• Verlies van zelfstandigheid
• Langdurige pijn
• Ziekenhuisopname
• Verminderde mobiliteit
• Groter risico op nieuwe botbreuken.

Juist daarom is het belangrijk om niet alleen botverlies af te remmen, maar ook te kijken hoe botten weer sterker kunnen worden.

Lees ook: Krachttraining ideale vorm van sport als je in de menopauze komt.

De LIFTMOR-studie veranderde het denken over osteoporose

Professor Belinda Beck leidde de bekende LIFTMOR Trial (Lifting Intervention For Training Muscle and Osteoporosis Rehabilitation).

In deze studie deden mensen met lage botmassa gedurende acht maanden mee aan een programma met zware, zorgvuldig begeleide krachttraining.

De resultaten waren indrukwekkend.

De deelnemers bereikten onder andere:

• Ongeveer 4% toename van de botdichtheid in de lumbale wervelkolom
• 78% lager risico op botbreuken
• 51% minder valrisico
• Meer spierkracht
• Betere balans
• Meer zelfvertrouwen tijdens bewegen.

Deze resultaten behoren tot de beste die ooit zijn gemeten voor een niet-medicamenteuze behandeling van osteoporose.

Lees ook: Langer leven dankzij krachttraining.

Waarom krachttraining botten sterker maakt

Bot is levend weefsel. Wanneer bot op de juiste manier wordt belast, krijgt het lichaam een signaal om nieuw botweefsel aan te maken.

Dat gebeurt niet tijdens lichte beweging zoals wandelen alleen. Om botgroei te stimuleren is een voldoende hoge belasting nodig. Die belasting moet echter zorgvuldig worden opgebouwd en altijd veilig worden uitgevoerd.

Juist daarom is begeleiding zo belangrijk.

Lees ook: Heupfracturen nemen toe: zo verklein je het risico op botbreuken en osteoporose.

Wat is het ONERO-programma?

Het ONERO-programma is ontwikkeld op basis van jarenlang wetenschappelijk onderzoek. Het is geen gewone fitnessles en ook geen standaard fysiotherapie.

Het programma bestaat uit zorgvuldig opgebouwde oefeningen waarbij onder andere wordt gewerkt aan:

• Spierkracht
• Botbelasting
• Balans
• Stabiliteit
• Houding
• Functionele bewegingen uit het dagelijks leven.

Iedere deelnemer krijgt een persoonlijk programma dat past bij zijn of haar gezondheid, belastbaarheid en medische voorgeschiedenis.

Lees ook: Oorzaken van osteoporose bij vrouwen

Lees ook: Meer bewegen zonder te gaan sporten? Met deze 25 tips kan het!

Waarom ONERO geen gewone sportschooltraining is

Veel mensen denken dat ze dezelfde oefeningen zelfstandig in de sportschool kunnen uitvoeren. Volgens professor Beck is dat geen goed idee.

Het succes van ONERO zit namelijk niet alleen in de oefeningen, maar vooral in:

• De juiste techniek
• De juiste belasting
• Veilige opbouw
• Medische screening
• Voortdurende begeleiding
• Het herkennen van mogelijke risico’s.

Mensen met osteoporose hebben vaak ook andere gezondheidsproblemen, zoals artrose, rugklachten, hart- en vaatziekten of evenwichtsproblemen. Een begeleider moet daarom weten wanneer iemand veilig kan trainen en wanneer aanpassing of doorverwijzing nodig is.

Lees ook: Waarom kun je tijdens de menopauze meer last krijgen van botontkalking?

Wie mag een ONERO-programma begeleiden?

De Australische Professor Belinda Beck is hier duidelijk over.

Een gecertificeerde ONERO-begeleider moet beschikken over:

• Uitgebreide kennis van bewegen
• Klinische kennis van aandoeningen
• Ervaring met patiënten
• Vaardigheden in bewegingscoaching.

Daarom kunnen alleen zorgprofessionals zoals:

• Fysiotherapeuten
• Klinisch bewegingswetenschappers.

zich laten certificeren.

Gewone personal trainers beschikken meestal niet over de noodzakelijke medische kennis. Artsen beschikken juist vaak niet over de praktische ervaring in het begeleiden van veilige krachttraining. De combinatie van beide expertises maakt het programma uniek.

Veiligheid staat altijd voorop

Veel mensen met osteoporose zijn bang dat zwaar trainen gevaarlijk is. Dat is begrijpelijk. Juist daarom wordt binnen ONERO veel aandacht besteed aan veiligheid. Elke oefening wordt zorgvuldig opgebouwd. De belasting wordt stap voor stap verhoogd.

Er wordt continu gekeken naar:

• Techniek
• Houding
• Balans
• Belastbaarheid
• Eventuele klachten.

Onder professionele begeleiding blijkt deze aanpak veilig te kunnen worden uitgevoerd. Zelfstandig dezelfde oefeningen uitvoeren wordt juist afgeraden.

Lees ook: Spontaan je arm of pols gebroken? Wellicht komt het door botontkalking.

Europa loopt achter

Hoewel ONERO internationaal steeds meer bekendheid krijgt, is het programma in Europa nog beperkt beschikbaar.

Momenteel zijn er licenties in onder andere:

• Australië
• Frankrijk
• Italië
• Ierland
• Engeland.

Voor een continent met honderden miljoenen inwoners is dat nog relatief weinig. Nederland beschikt op dit moment nog niet over een officiële ONERO-licentie.

Volgens professor Beck verspreidt het programma zich niet door grote marketingcampagnes. Het groeit doordat patiënten resultaat ervaren. Zij vertellen hun ervaringen aan anderen. Artsen zien vervolgens betere uitkomsten bij hun patiënten en gaan vaker doorverwijzen. Zoals professor Beck het samenvat: “The proof is in the pudding.”

Lees ook: 12 voordelen om als vrouw aan krachttraining te doen

Kan ONERO medicatie vervangen?

Niet altijd. Voor sommige mensen blijft medicatie belangrijk.

Voor anderen kan een combinatie van medicatie, voeding, vitamine D, calcium, leefstijl en gerichte krachttraining de beste aanpak zijn.

Welke behandeling het meest geschikt is, verschilt per persoon. Daarom is een persoonlijke beoordeling altijd belangrijk.

Lees ook: Wat zijn de 12 voordelen als je elke dag een uur loopt?

De visie van SHE Health Clinics

Bij SHE Health Clinics geloven we dat preventie, leefstijl en wetenschappelijk onderbouwde zorg hand in hand gaan.

Voor vrouwen met osteopenie of osteoporose kijken we verder dan alleen medicatie.

Wij brengen onder andere in kaart:

• Botgezondheid
• Hormoonbalans
• Voeding
• Vitamine D-status
• Leefstijl
• Spiermassa
• Valrisico
• Bewegingsmogelijkheden.

Op basis daarvan stellen we samen een persoonlijk behandelplan op.

Waar mogelijk werken we met bewezen leefstijlinterventies en gespecialiseerde zorgprofessionals.

Lees ook: Osteoporose: welke vitaminen en mineralen kunnen het helpen voorkomen?

Veel gestelde vragen

Is zware krachttraining veilig bij osteoporose?

Wanneer de training zorgvuldig wordt opgebouwd en plaatsvindt onder begeleiding van een deskundige zorgprofessional, kan zware krachttraining veilig zijn voor veel mensen met osteoporose. Zelfstandig beginnen met zware gewichten wordt afgeraden.

Wat is het verschil tussen osteopenie en osteoporose?

Osteopenie is een voorstadium waarbij de botdichtheid lager is dan normaal. Osteoporose is ernstiger en gaat gepaard met een duidelijk verhoogd risico op botbreuken.

Lees ook: Osteoporose en osteopenie: wat zijn de verschillen?

Hoe snel verbetert de botdichtheid?

In de LIFTMOR-studie werden na acht maanden duidelijke verbeteringen gemeten. Individuele resultaten kunnen verschillen.

Kan iedereen deelnemen aan een krachttrainingsprogramma?

Nee. Eerst moet worden beoordeeld of trainen veilig is. Factoren zoals eerdere botbreuken, andere aandoeningen en medicijngebruik spelen hierbij een belangrijke rol.

Lees ook: Osteoporose: welke heilzame supplementen kunnen helpen?

Conclusie

De afgelopen jaren is steeds duidelijker geworden dat botten ook op latere leeftijd positief kunnen reageren op de juiste belasting.

De LIFTMOR-studie van professor Belinda Beck laat zien dat een zorgvuldig opgebouwd krachttrainingsprogramma een belangrijke bijdrage kan leveren aan sterkere botten, minder valincidenten en een lager risico op botbreuken.

Daarmee vormt het ONERO-programma een veelbelovende aanvulling op de behandeling van osteopenie en osteoporose.

Meer lezen over preventieve zorg en vrouwengezondheid:

• Osteoporose tijdens de overgang: hoe te voorkomen?
• Preventieve zorg is belangrijk voor iedere vrouw!
• 22 voordelen van 30 minuten wandelen per dag.
• Hormonale klachten bij vrouwen: herken de signalen en pak de oorzaak aan.
• Wat zijn de behandelopties als je last hebt van osteoporose?
• Preventieve gezondheid bij vrouwen: 5 tips.
• Oudere vrouwen overlijden vaak na heupoperatie: ‘Kan dus levensbedreigend zijn’.
• Waarom bewegen als je stress voelt?
• Calcium, vitamine D en K voor een gezond hart en sterke botten.
• Onderzoek wijst uit: hoe meer je loopt, hoe langer je leeft!
• Wat zijn symptomen en oorzaken van tekort aan oestrogeen en progestagenen?
• De 3 beste oefeningen voor je bekkenbodemspieren (en hoe je ze correct uitvoert).
• Welke vitaminen, mineralen en sporenelementen kunnen helpen na een botbreuk?

Auteur: Redactie

Bronnen: LIFTMOR Trial – Journal of Bone and Mineral Research, Oxford Academic, ONERO Academy, LIFTMOR-M Trial – BMJ Open, LIFTMOR-M Study – Journal of Bone and Mineral Research, International Osteoporosis Foundation (IOF), Royal Osteoporosis Society, NOGG – National Osteoporosis Guideline Group, Nederlandse Internisten Vereniging – Richtlijn Osteoporose

Dit artikel is gebaseerd op peer-reviewed wetenschappelijk onderzoek en internationale richtlijnen op het gebied van osteoporose, botgezondheid en krachttraining. SHE Health Clinics volgt nieuwe wetenschappelijke ontwikkelingen op de voet en actualiseert haar informatie regelmatig.

Disclaimer: Dit artikel is uitsluitend bedoeld als algemene gezondheidsinformatie en vervangt geen persoonlijk medisch advies. Begin nooit zelfstandig met intensieve krachttraining wanneer je osteopenie, osteoporose of andere medische aandoeningen hebt. Overleg altijd met een arts of gekwalificeerde zorgprofessional voordat je een nieuw trainingsprogramma start.