Dementie is een verzamelnaam voor ziekten waarbij de hersenen steeds minder goed werken. Mensen met dementie krijgen problemen met het geheugen, denken, plannen, taal en gedrag. Dementie is geen normaal onderdeel van ouder worden.
Omdat dementie steeds vaker voorkomt – al bij 1 op de 3 vrouwen -, leggen we in dit artikel leggen uit waardoor dementie ontstaat, welke vormen er zijn, welke factoren het risico kunnen vergroten en wat je preventief kunt doen.
Wat gebeurt er bij dementie?
Bij dementie raken hersencellen beschadigd of sterven ze af. Hierdoor kunnen delen van de hersenen hun werk niet meer goed doen. Dit proces verloopt meestal langzaam, over meerdere jaren.
Welke klachten iemand krijgt, hangt af van:
- welk deel van de hersenen is aangedaan
- hoe snel de schade ontstaat
- of er meerdere oorzaken tegelijk zijn.
De belangrijkste oorzaken van dementie
1. Ziekte van Alzheimer
De ziekte van Alzheimer is de meest voorkomende oorzaak van dementie.
Wat gebeurt er?
- In de hersenen hopen zich verkeerde eiwitten op
- Deze eiwitten verstoren de communicatie tussen hersencellen
- Hersencellen sterven langzaam af.
Veelvoorkomende klachten
- Vergeetachtigheid
- Dingen kwijtraken
- Moeite met woorden vinden
- Later ook gedrags- en stemmingsveranderingen.
Lees ook:
- Onbehandelde hoge bloeddruk kan risico op Alzheimer verhogen.
- Suikerinname verhoogd risico op dementie en Alzheimer.
- Viagra kan het risico op Alzheimer verlagen.
- Onderzoek toont aan dat licht- en geluidstherapie Alzheimer kunnen behandelen.
2. Vasculaire dementie
Vasculaire dementie ontstaat door problemen met de bloedvaten in de hersenen.
Oorzaken
- Herseninfarct of meerdere kleine infarcten
- Slechte doorbloeding van de hersenen
- Langdurig hoge bloeddruk.
Kenmerken
- Snellere of plotselinge achteruitgang
- Problemen met plannen en concentratie
- Vaak gecombineerd met Alzheimer.
3. Lewy body dementie
Deze vorm wordt veroorzaakt door ophoping van eiwitten (Lewy bodies) in de hersenen.
Kenmerken
- Wisselend bewustzijn (soms helder, soms verward)
- Hallucinaties (dingen zien die er niet zijn)
- Trage bewegingen en stijve spieren.
4. Frontotemporale dementie (FTD)
Deze vorm komt vaker voor op jongere leeftijd (onder de 65 jaar).
Wat valt vooral op?
- Sterke gedragsveranderingen
- Minder remming of juist apathie
- Veranderingen in taal en communicatie
- Geheugenproblemen vaak pas later.
5. Andere oorzaken van dementie
Minder vaak voorkomende oorzaken zijn:
- Parkinson-dementie
- Alcoholgerelateerde hersenschade (zoals Korsakov)
- Ernstige vitamine-tekorten
- Langdurige infecties
- Normale-druk hydrocefalus (soms behandelbaar).
Lees ook:
- Hoe herken je de eerste symptomen van de ziekte van Parkinson?
- De impact van alcohol op gezondheid: Ziekten en aandoeningen.
Risicofactoren voor dementie
Sommige factoren kun je niet beïnvloeden:
- Leeftijd
- Erfelijke aanleg
Andere factoren zijn wel deels beïnvloedbaar:
- Hoge bloeddruk
- Diabetes
- Overgewicht
- Roken
- Weinig beweging
- Slechte slaap
- Chronische stress
- Weinig sociale contacten.
Dementie voorkomen of uitstellen
Dementie is niet altijd te voorkomen. Wel weten we dat een gezonde leefstijl het risico kan verlagen of de klachten kan uitstellen.
Belangrijke pijlers zijn:
- Gezonde voeding
- Regelmatige beweging
- Goede slaap
- Stressvermindering
- Mentale en sociale activiteit.
Bij SHE Health Clinics kijken we naar het geheel: lichaam, brein en leefstijl.
Lees ook: Wat zijn de 10 signalen van beginnende dementie (Alzheimer)?
Wat kun je zelf doen om dementie te helpen voorkomen?
Dementie is niet altijd te voorkomen. Wel weten we uit wetenschappelijk onderzoek dat je zelf veel kunt doen om het risico te verlagen of het ontstaan van klachten uit te stellen. Vooral een gezonde leefstijl speelt hierbij een grote rol.
1. Zorg goed voor jouw hart en bloedvaten
De hersenen zijn sterk afhankelijk van een goede doorbloeding.
Belangrijk is:
- Een gezonde bloeddruk
- Een stabiele bloedsuiker
- Een gezond cholesterol.
Lees ook: Waarom vrouwen meer baat hebben bij beweging voor een gezond hart.
Wat helpt?
- Voldoende beweging
- Gezonde (onbewerkte) voeding
- Stoppen met roken
- Geen alcoholgebruik.
Lees ook: Op welke leeftijd kun je het beste met alcohol stoppen om dementie te voorkomen?
2. Blijf lichamelijk actief
Regelmatige beweging verbetert de doorbloeding van de hersenen en ondersteunt het geheugen.
Aanbevolen is:
- Dagelijks bewegen
- Minimaal 150 minuten per week matig intensief (bijvoorbeeld wandelen, fietsen, zwemmen).
Beweging helpt ook tegen stress, slaapproblemen en somberheid.
Lees ook: Het verborgen ‘hersenenreinigingssysteem’ dat je tegen dementie kan beschermen.
3. Eet hersenvriendelijk
Voeding heeft direct invloed op de gezondheid van de hersenen.
Kies vaker voor:
- Verse (biologische) groenten en fruit
- Vette vis (zoals zalm en sardines) en/of Omega 3 supplementen
- Noten en zaden
- Olijfolie (extra virgin)
- Volkoren producten.
Lees ook: Omega 3: Waarom Belangrijk Voor Vrouwen?
Beperk:
- Sterk bewerkte voeding
- Suiker
- Transvetten en linolzuur.
Lees ook: Welke voedingsmiddelen versnellen het verouderingsproces?
4. Bescherm jouw slaap
Tijdens de slaap ruimen de hersenen afvalstoffen op. Slechte slaap kan dit proces verstoren.
Tips voor betere slaap:
- Vaste bedtijden
- Weinig schermgebruik in de avond
- Een donkere, rustige slaapkamer
- Geen elektrische apparaten, opladers of mobiele telefoon in de slaapkamer
- Geen actief WiFi netwerk tijdens het slapen
- Ontspanning voor het slapengaan.
Lees ook: 10 redenen waarom naakt slapen gezonder is.
5. Houd jouw brein actief
Het brein blijft gezonder als het wordt uitgedaagd.
Denk aan:
- Lezen
- Puzzelen
- Nieuwe dingen leren
- Een taal leren
- Muziek maken.
Afwisseling en uitdaging zijn belangrijker dan “moeilijkheid”.
Lees ook: 8 tips om je hersenen te trainen en fit te houden.
6. Blijf sociaal verbonden
Sociale contacten beschermen het brein.
Belangrijk is:
- Regelmatig contact met anderen
- Gesprekken voeren
- Samen activiteiten ondernemen.
Eenzaamheid vergroot het risico op cognitieve achteruitgang.
Lees ook: Geen chronische stress en de kwaliteit van jouw relaties is bepalend voor jouw levensduur!
7. Beperk langdurige stress
Chronische stress heeft een negatieve invloed op de hersenen en het geheugen.
Wat kan helpen:
- Ontspanningsoefeningen
- Ademhalingstechnieken
- Mindfulness
- Voldoende rustmomenten.
Lees ook: Hoe mindfulness en meditatie jouw gezondheid kunnen bevorderen.
8. Laat jouw gezondheid regelmatig controleren
Sommige risicofactoren blijven lange tijd onopgemerkt.
Bij SHE Health Clinics kijken we onder andere naar:
- Bloeddruk
- Bloedsuiker
- Hormonale balans
- Ontstekingswaarden
- Leefstijl en mentale belasting.
Vroege signalering kan helpen om tijdig bij te sturen.
Dementie preventie
Een gezonde leefstijl is geen garantie dat u geen dementie krijgt, maar het kan wel een groot verschil maken. Kleine aanpassingen, volgehouden over langere tijd, kunnen bijdragen aan een gezonder brein en een betere kwaliteit van leven.
Lees ook: 18 manieren om jouw risico op dementie te verkleinen
Wanneer moet je hulp zoeken?
Neem contact op met een arts of specialist als je merkt:
- Dat geheugenproblemen toenemen
- Dat gedrag of persoonlijkheid verandert
- Dat dagelijkse handelingen moeilijker worden.
Vroege diagnostiek kan helpen bij:
- Betere begeleiding
- Leefstijladvies
- Het uitsluiten van behandelbare oorzaken.
Veel gestelde vragen (FAQ) over dementie
Is dementie hetzelfde als Alzheimer?
Nee. Alzheimer is één van de oorzaken van dementie, maar niet de enige.
Lees ook: Wat is het verschil tussen Alzheimer en dementie?
Is dementie erfelijk?
Soms speelt erfelijkheid een rol, maar meestal ontstaat dementie door een combinatie van factoren.
Kan dementie genezen worden?
Op dit moment is dementie niet te genezen, maar vroege begeleiding kan het verloop vertragen.
Kun je dementie krijgen op jonge leeftijd?
Ja, dit heet jong-dementie en komt bijvoorbeeld voor bij frontotemporale dementie.
Heeft leefstijl echt invloed?
Ja. Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat leefstijl een belangrijke rol speelt bij het risico op dementie.
Meer lezen?
- Omega 3-vetzuren helpen denkvermogen als je ouder wordt.
- Iedere sigaret verkort jouw leven met 20 minuten, blijkt uit nieuw onderzoek.
- Welke voedingsstoffen heb je extra nodig als je ouder wordt?
- Lang nadenken of concentreren zorgt voor afvalstoffen in hersenen.
- 10 redenen waarom naakt slapen gezonder is.
- Wat kun je ’s ochtends het beste doen om je hersenen gezond te houden?
- De mind-body verbinding bij vrouwen: Hoe mentale- en fysieke gezondheid elkaar beïnvloeden.
- Hoe eet je jouw brein gezond?
- MCT C8 olie en Omega-3: gezonde voeding voor jouw hersenen.
- Fascia: Het levende Internet van jouw lichaam.
- Jonge mensen krijgen vaker Parkinson. Hoe komt dat?
- Neurologen zijn het erover eens: dít is dé meest gezondste snack voor je hersenen!
- DroomSap: eindelijk weer goed slapen!
- Hoe werkt een Dopamine-detox ontgiftingskuur voor je hersenen?
- 12 tips om gezond oud te worden.
- Langdurig zitten onderbreken is van invloed op de hersenen.
