Multiple sclerose (MS) begint vaak subtiel. De eerste symptomen zijn vaag, wisselend en worden daardoor regelmatig gemist of verkeerd geïnterpreteerd. Juist in deze vroege fase is herkenning cruciaal: hoe eerder de diagnose, hoe beter de behandeling en prognose.
Veel mensen lopen maanden of zelfs jaren rond met klachten zonder te weten dat ze mogelijk wijzen op MS.
In dit artikel ontdek je de belangrijkste eerste signalen en wanneer je actie moet ondernemen.
Wat is Multiple Sclerose?
Een letterlijke vertaling van MS is dat er op meerdere (multiple) plaatsen in de hersenen en het ruggenmerg littekens (sclerose) zijn ontstaan. Die littekens zijn het gevolg van ontstekingen in de isolerende laag rondom de zenuwcellen. Daardoor komen zenuwen bloot te liggen en worden signalen van en naar de hersenen minder goed of zelfs helemaal niet meer doorgegeven. Tot welke klachten dit precies leidt, ligt aan welke zenuwen beschadigd zijn door de ziekte. Vaak gaan de klachten na de diagnose niet meer volledig weg, maar kunnen ze in perioden erger en juist minder erg zijn.
Lees ook: Auto-immuunziekten: welke komen bij vrouwen het meest voor?
Waarom de eerste symptomen vaak gemist worden
Waarom wordt MS zo vaak laat herkend?
- Symptomen zijn aspecifiek (lijken op stress, burn-out of vitaminegebrek)
- Klachten komen en gaan (relapsing patroon)
- Verschillen sterk per persoon
- Beginnen vaak mild (tintelingen, lichte vermoeidheid).
Hierdoor wordt MS zelden direct herkend, terwijl er vaak al schade aanwezig is in het zenuwstelsel.
Wat is de oorzaak van Multiple Sclerose?
De precieze oorzaak van Multiple Sclerose (MS) is nog niet bekend. Het is een auto-immuunaandoening waarbij het immuunsysteem per ongeluk de bescherm- en isolatielaag rondom de zenuwen in de hersenen, ruggenmerg en oogzenuwen aanvalt. Er is geen specifieke oorzaak van MS bij vrouwen, maar het komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen.
Wat zijn de risicofactoren voor Multiple Sclerose bij vrouwen?
Er zijn verschillende risicofactoren voor multiple sclerose (MS) bij vrouwen geïdentificeerd. Vrouwen hebben ongeveer twee keer zoveel kans op de ontwikkeling van MS dan mannen. Factoren die het risico op MS lijken te verhogen, zijn meer uitgesproken bij vrouwen, zoals de aanwezigheid van geslachtshormonen. Andere risicofactoren voor MS zijn het immuunsysteem, genetica, omgeving en infectie. Er is ook een verhoogd risico op MS als er een medische familiegeschiedenis is van MS.
Lees ook: De impact van auto-immuunziekten op het vrouwenhart.
Hoe kan het risico op MS bij vrouwen worden gereduceerd?
Hoewel de precieze oorzaak van multiple sclerose (MS) nog niet bekend is, zijn er enkele manieren om het risico op MS bij vrouwen te verminderen.
- Een van de risicofactoren voor MS bij vrouwen is een vitamine D-tekort. Het is daarom belangrijk om voldoende vitamine D binnen te krijgen, bijvoorbeeld door middel van blootstelling aan zonlicht, vitamine-D supplementen en voeding die rijk is aan vitamine D (o.a. haring, zalm, makreel, vlees, eieren, zuivelproducten en paddenstoelen die zijn blootgesteld aan UV-stralen).
- Extra lichaamsvet kan het risico op multiple sclerose (MS) vooral bij vrouwen verhogen. Het is nog niet helemaal duidelijk waarom extra lichaamsvet het risico op MS verhoogt, maar het kan te maken hebben met de ontstekingsreacties die worden veroorzaakt door vetweefsel. Het is daarom belangrijk om een gezond gewicht te behouden om het risico op MS te verminderen.
- Roken kan ook het risico op MS verhogen, dus stoppen met roken kan helpen om het risico te verminderen.
- Het is belangrijk om een gezonde levensstijl te behouden, inclusief regelmatige lichaamsbeweging, geen tot weinig alcohol en een uitgebalanceerd dieet.
- Hoewel MS niet erfelijk is, kan het erven van risicofactoren het risico op de aandoening verhogen.
Lees ook: Supplementen bij auto-immuunstoornissen: Wat werkt echt?
Lees ook: Waarom vrouwen en mannen verschillen ervaren in hun immuunsysteem.
Wat zijn de eerste symptomen van multiple sclerose?
Hoewel het ziekteverloop per persoon kan variëren, komen de eerste symptomen van MS vaak wel overeen. Niet iedereen met MS heeft echter alle acht onderstaande klachten en ook de ernst van de symptomen kan per persoon variëren.
1. Zwakke of stijve spieren
Een van de eerste symptomen die mensen met MS vaak opmerken, is dat hun spieren en spierkracht veranderen. In sommige gevallen geven mensen aan last te hebben van zwakkere spieren, voornamelijk in één van hun benen. Ook een moe gevoel in de heup, ‘groeipijn’ of ‘zware benen’ komen veel voor. Anderen geven juist aan dat hun spieren een stuk stijver geworden zijn in de tijd oplopend naar de diagnose, waardoor zij bijvoorbeeld meer moeite hebben met opstaan, lopen en/of traplopen.
2. Pijn en spasmen
Ook zenuwpijn is vaak een vroeg symptoom van MS. Deze pijn ontstaat door de slecht communicerende zenuwen in de hersenen en het ruggenmerg, waardoor pijnprikkels verkeerd doorkomen. Ook kan de ziekte zorgen voor onvrijwillige spierspasmen, waarbij de (vaak verzwakte) spieren ineens (veelal schokkende) bewegingen maken.
Lees ook: Blokkeren van ontsteking kan leiden tot chronische pijn.
3. Veranderingen in zicht
Omdat MS alle zenuwen kan aantasten, kan ook het zicht aanzienlijk veranderen of afnemen. Ook dit symptoom openbaart zich vaak vroeg in de ziekte: meer dan een derde van de MS-patiënten heeft dit symptoom al wanneer zij de diagnose krijgen. Vaak gaan mensen slechter zien, soms met één oog en soms met beide ogen. Ook dubbel of wazig zien komt voor. Je zicht helemaal verliezen is vaak maar zeldzaam bij MS.
4. Tintelingen en een verdoofd gevoel
Een andere klacht die bij de eerste symptomen van bijna alle mensen MS hoort, zijn tintelingen en een verdoofd gevoel in bepaalde lichaamsdelen. Vaak begint dit in de voeten, handen of het gezicht, maar in principe kan het in het hele lichaam voorkomen. Deze klachten ontstaan omdat de zenuwen niet meer helemaal goed communiceren met de hersenen, waardoor er verkeerde signalen gestuurd worden.
5. Extreme vermoeidheid
Ook extreme en/of chronische vermoeidheid mag niet missen in deze lijst. Een symptoom dat vaak vroeg in de ziekte opkomt, is dat iemand opeens heel erg en vooral heel lang moe is. Een nachtje goed slapen kan de vermoeidheid niet oplossen: mensen met beginnende en onbehandelde MS zijn vaak echt uitgeput en hebben een chronisch tekort aan energie.
Lees ook: Altijd moe? Dit zijn dé 14 oorzaken van vermoeidheid.
6. Duizeligheid of problemen met balans
Door de verzwakking van spieren, de spierspasmen en de stijfheid, kan ook duizeligheid vaak optreden bij mensen met MS. Ook vallen ze vaker, doordat ze sneller uit balans zijn en meer moeite hebben met coördinatie. Deze klachten ontstaan omdat de samenwerkingen in de kleine hersenen minder soepel verlopen en juist dat gedeelte van het brein zorgt dat meerdere spieren tegelijk gebruikt kunnen worden.
7. Blaasproblemen
Ongeveer 80 procent van de mensen met MS krijgt last van blaasproblemen; soms hoort dat bij de eerste symptomen van de aandoening. Daarbij kun je bijvoorbeeld denken aan steeds vaker moeten plassen, incontinentie of een constante aandrang om te plassen. In eerste instantie zijn deze klachten vaak mild, maar in een later stadium van de ziekte kan het tot vervelende problemen leiden.
8. Cognitieve problemen
Ongeveer de helft van de mensen met MS ontwikkelt ook een probleem met hun cognitieve functies. Denk hierbij bijvoorbeeld aan geheugenproblemen, concentratieproblemen of moeite met het organiseren van taken. Ook emotionele gezondheidsproblemen, zoals depressie of angststoornissen, komen voor. Vaak wordt er bij deze symptomen niet meteen gedacht aan MS, terwijl het wél de eerste tekenen zouden kunnen zijn.
Lees ook: Welke psychische klachten komen bij vrouwen het meest voor?
Wanneer moet je actie ondernemen?
Neem contact op met een arts als je:
- Meerdere symptomen tegelijk ervaart
- Klachten langer dan enkele dagen aanhouden
- Terugkerende episodes hebt
- Plots zicht verliest aan één oog.
Vroege diagnose kan de progressie van MS aanzienlijk vertragen.
MS of iets anders? Dit zijn veelgemaakte verwarringen
| Symptoom | MS | Burn-out | Vitamine B12 tekort |
|---|---|---|---|
| Tintelingen | ✔️ | ❌ | ✔️ |
| Zichtproblemen | ✔️ | ❌ | ❌ |
| Extreme vermoeidheid | ✔️ | ✔️ | ✔️ |
| Coördinatieproblemen | ✔️ | ❌ | soms |
Lees ook: Hoe herken je een vitamine B12 tekort?
Veel gestelde vragen over MS (FAQ)
1. Wat is meestal het eerste symptoom van MS?
Vaak zijn dit tintelingen, gevoelsverlies of problemen met zien.
2. Hoe begint MS meestal?
MS begint vaak met milde neurologische klachten die komen en gaan.
3. Kun je MS hebben zonder het te weten?
Ja, de ziekte kan al actief zijn voordat duidelijke symptomen optreden
4. Is MS te genezen?
Nee, maar vroege behandeling kan het verloop sterk vertragen.
5. Op welke leeftijd begint MS meestal?
Meestal tussen 20 en 40 jaar.
Meer lezen?
- SHE Health Clinics overzicht medisch zorgaanbod.
- SHE Health Clinics infopagina neurologie onderzoeken.
- SHE Health Clinics infopagina hoofdpijn en migraine.
- SHE Health Clinics infopagina pijnklachten (pijnpoli).
- Wat voor een hoofdpijn heb jij? Check het hier!
- Hoe herken je de eerste symptomen van ALS?
- Covid-prik kan auto-immuunziektes veroorzaken.
- Jonge mensen krijgen vaker Parkinson. Hoe komt dat?
- Wortels versterken je darmen en immuunsysteem.
- Hoe kunnen vitamine D en omega 3 het risico op auto-immuunziekten verlagen?
- Hoe verwijder je bestrijdingsmiddelen van je groenten en fruit?
- Chronisch Vermoeidheidssyndroom: oorzaken, symptomen en behandelingen.
- Wat zijn de eerste symptomen van reuma?
- Siliconen in borstimplantaten veroorzaken immuunactivatie en auto-immuunindicatoren in het omliggende weefsel.
- 10 andere oorzaken van hersenmist (naast long covid).
- Welke mineralen heeft jouw lichaam nodig?
- Hoe herken je de eerste symptomen van de ziekte van Parkinson?
- Doosje rozijnen vol bestrijdingsmiddelen? ‘Kan zeer schadelijk zijn!’.
- Welke 6 ziekten zijn het moeilijkst te ontdekken bij vrouwen?
- Dít zijn de 8 meest voorkomende vroege symptomen van reuma.
- 10 minder bekende symptomen van de ziekte van Parkinson.
- Wat is het verschil tussen Alzheimer en dementie?
- 75% van de honingsoorten bevat gif!
- Blootstelling aan siliconenborstimplantaten: Effecten op het immuunsysteem en auto-immuunmarkers
- Welke sporenelementen heeft jouw lichaam nodig?
- Waarom hebben 50+ vrouwen extra vitamine D nodig?
- Je kunt gemakkelijk jouw risico op dementie verminderen, zo blijkt uit onderzoek.
- Wat zijn de signalen van beginnende dementie (Alzheimer)?
- Wat is het #1 symptoom dat je dementie hebt?
- Dít zijn dé 20 voordelen van kurkuma voor je gezondheid.
- 12 gezonde voordelen van groene thee met citroen.
Bronnen: Healthline, MS Vereniging, Leven met MS, SHE Health Clinics
