Vulvadystrofie (ook bekend als Vulvair Lichen Sclerosus – VLS of Vulvovaginale Atrofie) is een chronische huidafwijking van de vulva die veel klachten met zich meebrengt, zoals langdurige jeuk en brandende pijn aan de schaamlippen en het gebied er om heen. Veelal word de huid van de vulva erg droog. Dit kan ook pijnlijke scheurtjes en kloofjes veroorzaken. Plassen en seksueel contact worden daardoor meestal pijnlijk. Soms worden er witte plekjes aangetroffen op de schaamlippen, wat vaak een teken van aantasting van de huid is.
Andere vulva-aandoeningen, zoals vulvitis, kunnen ook gepaard gaan met jeuk en zwelling van de schaamlippen. Het is belangrijk om bij klachten van de vulva een huisarts en/of gynaecoloog te raadplegen voor een juiste diagnose en behandeling.
Lees ook: Wat is het vulvair vestibulitis syndroom (VVS)?
Symptomen van vulvadystrofie
Vulvair lichen sclerosus (VLS) is een chronische, inflammatoire huidaandoening van de schaamlippen en de huid eromheen. De huid wordt dunner en kwetsbaar. De aandoening is niet besmettelijk en ontstaat niet door slechte hygiëne.
De meest voorkomend kenmerken zijn:
- Ernstige jeuk (vaak ’s nachts)
- Branderig of pijnlijk gevoel
- Dyspareunie (pijn bij gemeenschap)
- Gevoel van scheurtjes of wondjes
- Bloederigheid na wrijving of seks.
Minder voorkomende kenmerken zijn:
- Pijn bij plassen (bij fissuren rond de plasbuis)
- Verminderd gevoel of juist overgevoeligheid.
Lees ook: Wat zijn de symptomen van lichen sclerosus?
Hoe ziet de huid eruit?
Een huisarts of gynaecoloog kan bij vulvaire lichen sclerosus de volgende huidveranderingen zien:
- Witte en glanzende plekken op de huid
- De huid is dun en kwetsbaar
- Blauwe plekjes of rode puntjes zonder duidelijke oorzaak
- Kleine scheurtjes of wondjes.
De klachten zitten vaak rond de schaamlippen en soms ook bij de anus.
Lees ook: Hoe kun je lichen sclerosus herkennen?
Wat gebeurt er bij langdurige klachten?
Als lichen sclerosus niet of niet goed wordt behandeld, kan de huid langzaam veranderen:
- De kleine schaamlippen kunnen kleiner worden
- De opening van de vagina kan nauwer worden
- De vorm van de vulva kan veranderen.
Deze veranderingen zijn soms blijvend. Met goede behandeling kan verdere schade gelukkig meestal worden voorkomen.
Lees ook: Lichen sclerosus: vervelende huidziekte bij vrouwen.
Wat zijn de oorzaken van vulvadystrofie?
De oorzaken van vulvadystrofie zijn nog niet volledig bekend, maar er zijn verschillende factoren die een rol kunnen spelen, waaronder:
- Genetische factoren kunnen bij ongeveer 10-30% van de patiënten een rol spelen.
- Lokaal toegepaste medicamenten.
- Allergische reacties op geurstoffen, zeep, parfum, conserveermiddelen of kruiden.
- Vaginale schimmelinfecties.
- Seksueel overdraagbare aandoeningen (soa’s).
Lees ook: Waar kan je vagina allergisch voor zijn?
Ook kan een laag oestrogeengehalte een rol spelen bij ontstekingen van de vulva, vooral bij vrouwen tijdens de overgang en na de menopauze.
Orale seks, roken, vermoeidheid, stress, ongezonde voeding, alcoholgebruik, lage weerstand of een slechte persoonlijke hygiëne maken je ook meer vatbaar voor vulvadystrofie.
Lees ook: Wat zijn de meest voorkomende vulva-aandoeningen?
Hoe vaak komt vulvadystrofie voor bij vrouwen?
Er is geen specifieke informatie beschikbaar over hoe vaak vulvadystrofie voorkomt bij vrouwen. Het is echter bekend dat klachten van de vulva op alle leeftijden voorkomen, zowel bij jonge meisjes als bij oudere vrouwen; vooral na de menopauze.
Lees ook: Vaginaklachten: veel voorkomende symptomen en behandelingen.
Lees ook: Wat is vulvaire intra-epitheliale neoplasia (VIN)?
Is Vulvair Lichen Sclerosus ernstig?
Lichen sclerosus is goed te behandelen, maar gaat meestal niet vanzelf over. Er bestaat een klein risico op huidkanker van de vulva (vulvakanker of schaamlipkanker). Daarom is regelmatige controle bij een gynaecoloog erg belangrijk.
Neem altijd contact op met jouw huisarts of gynaecoloog bij:
- Wondjes die niet genezen
- Nieuwe bultjes of verdikkingen
- Onverklaarbare pijn of bloeding.
Lees ook: Dít wil je weten over schaamlipkanker!
Hoe wordt vulvadystrofie behandeld?
De behandeling van vulvadystrofie is afhankelijk van de oorzaak en de ernst van de aandoening. De behandeling kan bestaan uit het vermijden van irriterende stoffen, zoals zeep en synthetisch ondergoed, en het dragen van losse kleding van katoen. Daarnaast kan hormoontherapie worden voorgeschreven om het oestrogeengehalte te verhogen en de huid van de vulva te herstellen.
In sommige gevallen kan een operatie nodig zijn om beschadigd weefsel te verwijderen.
Het is belangrijk om de behandeling te bespreken met een medisch specialist (gynaecoloog en/of dermatoloog) om de beste opties te bepalen. Want met de juiste behandeling en controle kunnen klachten goed onder controle blijven en complicaties worden voorkomen.
Lees ook: Wat zijn veel voorkomende vaginale klachten?
Verzorging van de vulva
De huid van de vulva is gevoelig. Zeker bij vulvaklachten kan het belangrijk zijn de volgende maatregelen te nemen:
- Was de vulva niet met zeep
- Draag bij voorkeur katoenen ondergoed
- Draag geen strakke broeken
- Gebruik geen of zo min mogelijk inlegkruisjes
- Gebruik geen reguliere tampons (wel biologische tampons of een menstruatiecup)
- Houd de vulva droog
- Slaap zonder ondergoed of in losse nachtkleding.
Lees ook: 10 handige tips voor een gezonde vagina.
Meer lezen over vulva klachten en vaginale gezondheid?
- SHE Health Clinics infopagina gynaecologisch zorgaanbod.
- SHE Health Clinics gynaecologische check-up.
- SHE Health Clinics infopagina vaginale klachten.
- SHE Health Clinics infopagina overgang en menopauze.
- SHE Health Clinics infopagina menstruatieklachten.
- De beste tips van SHE Health Clinics.
- Mogelijke oorzaken rode pijnlijke vulva en vagina.
- Wat zijn veel voorkomende vaginale klachten?
- 10 feiten en fabels over de vulva.
- Hoe onderzoek je jouw eigen vulva?
- Beter geen laserbehandeling bij vulvaire lichen sclerosus.
- Hoe noodzakelijk is het om een uitstrijkje te laten afnemen?
- Pruritus Vulvae: veelvoorkomende, vervelende kwaal bij vrouwen.
- Wat zijn de voordelen van geen ondergoed dragen?
- Pijn bij vrijen: oorzaken, symptomen en behandelingen.
- Stop jij kankerverwekkende tampons in je vagina?
- Wat kun je doen aan vaginisme?
- 15 oorzaken van vaginale jeuk.
- Branderig gevoel bij je vagina? Dít zijn de mogelijke oorzaken.
- Hoe herken je de symptomen van een soa?
- Wat zijn de verschillen tussen PCOS en endometriose?
- Hoe behandel je vaginale schimmelinfectie?
- Lichen Planus: vervelende huidaandoening.
- Hoe kom je erachter of je vagina gezond is?
- Probiotica voor je vagina…? Hoe en wanneer werkt dat?
