Longkanker: hoe kun je het tijdig ontdekken?

Longkanker is een vorm van kanker die in de longen ontstaat. Het is een veelvoorkomende vorm van kanker in Nederland, waarbij ruim 14.000 mensen per jaar de diagnose longkanker krijgen. Roken is de belangrijkste risicofactor voor longkanker. Bij longkanker zit er een kwaadaardige tumor in één of beide longen.

In dit artikel leggen we uit waaraan je longkanker kunt herkennen, welke preventieve onderzoeken en diagnostiek er mogelijk zijn, wat risicofactoren zijn en wat behandelingsmogelijkheden zijn.

Longkanker symptomen

Longkanker geeft vaak pas laat duidelijke klachten. Maar wie de vroege signalen herkent, kan het verschil maken tussen behandelen en genezen. De klachten die het vaakst voorkomen zijn prikkelhoest, bloed in opgehoest slijm en kortademigheid. Andere symptomen kunnen zijn:

• Aanhoudende hoest of verandering in een chronische hoest.
• Pijn op de borst die erger wordt bij hoesten of ademhalen.
• Piepende ademhaling of kortademigheid.
• Vermoeidheid en zwakte.
• Onverklaarbaar gewichtsverlies.

Longkanker kan in het beginstadium vaak onopvallende klachten geven, zoals hoesten of vermoeidheid. Hierdoor wordt de diagnose longkanker vaak te laat gesteld.

Bevolkingsonderzoek kan ervoor zorgen dat je kanker vroeg ontdekt. Je overlevingskansen zijn in dat geval beter en je hebt vaak een minder zware behandeling. Longkankerscreening kan ook belangrijk zijn in de strijd tegen longkanker, maar vroegtijdige opsporing alleen is niet voldoende.

Lees ook: Wat zijn de 10 symptomen die bij vrouwen kunnen wijzen op kanker?

Wanneer moet je DIRECT actie nemen?

1. Hoest langer dan 3 weken
2. Bloed ophoesten (altijd direct!)
3. Onverklaarbaar gewichtsverlies
4. Aanhoudende vermoeidheid
5. Kortademigheid zonder duidelijke reden.

Herken je ≥2 symptomen? Laat je dan direct onderzoeken door een huisarts en/of longarts.

Lees ook: Chronische kriebelhoest: symptomen en oorzaken.

Onderzoek naar longkanker

Wanneer je naar de huisarts gaat met klachten die mogelijk wijzen op longkanker of met een verhaal over longproblemen, zal de arts je eerst een aantal vragen stellen om de oorzaak van de klachten te achterhalen. Je kunt vragen verwachten die moeten uitwijzen of je klachten mogelijk verband houden met longkanker. Ook krijg je vragen of je andere ziekten hebt of hebt gehad en of er longkanker in de familie zit.

Bij verdenking van longkanker zal de patiënt worden doorverwezen naar een internist, radioloog en/of longarts voor verder onderzoek en behandeling.

Om longkanker tijdig te ontdekken, zijn er verschillende onderzoeken mogelijk, waaronder:

• Röntgenfoto (radiografie)
• PET/CT-scan
• CT-scan
• MRI-onderzoek
• Longpunctie
• Perfusiescan van de longen
• Endoscopische onderzoeken.

Lees ook: Longkanker: waarom krijgen veel Nederlandse vrouwen het?

Lees ook: Vapen en kanker: maken we opnieuw dezelfde fout als met roken?

Risicofactoren voor longkanker

De belangrijkste risicofactor voor longkanker is roken. Ongeveer 85% tot 90% van alle longkankerpatiënten rookt of heeft gerookt. Ook mensen die zelf niet roken maar wel veel in rokerige ruimtes zijn (‘meeroken’) hebben een grotere kans op longkanker. Longkanker kan zelfs 20 jaar na stoppen met roken nog ontstaan. Ongeveer 15 van de 100 rokers (= 15%) krijgt longkanker.

Lees ook: 12 soorten kanker die je door roken kunt krijgen.

Naast roken zijn er nog andere risicofactoren voor longkanker, zoals:

• COPD
• Asbest
• Luchtvervuiling
• Radon
• Erfelijkheid (in sommige families komt longkanker vaker voor).

Echter, het hebben van een risicofactor betekent niet dat je ook daadwerkelijk longkanker krijgt. Het hebben van een risicofactor vergroot alleen de kans op het krijgen van longkanker.

Lees ook: Waarom krijgen veel vrouwen Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD)?

Risico op longkanker verminderen nadat je met roken bent gestopt

Als je gestopt bent met roken, is dat een belangrijke stap om het risico op longkanker te verminderen. Hier zijn enkele manieren waarop je het risico verder kunt verminderen:

• Blijf rookvrij: Het is essentieel om volledig te stoppen met roken en niet te hervallen. Zelfs na het stoppen met roken blijft het risico op longkanker hoger dan bij mensen die nooit hebben gerookt, maar het risico neemt wel af na verloop van tijd.
• Vermijd blootstelling aan tabaksrook: Vermijd rokerige omgevingen en probeer niet in de buurt te zijn van mensen die roken. Passief roken kan ook het risico op longkanker verhogen.
• Gezonde levensstijl: Een gezonde levensstijl kan helpen het risico op longkanker te verminderen. Dit omvat regelmatige lichaamsbeweging, een gezond dieet met veel groenten en fruit, en het vermijden van blootstelling aan andere bekende risicofactoren zoals asbest en luchtvervuiling.
• Regelmatige medische controle: Het is belangrijk om regelmatig medische controles te ondergaan, vooral als je een verhoogd risico hebt op longkanker vanwege eerdere blootstelling aan risicofactoren. Je arts kan je adviseren over de juiste screenings- en onderzoeksmethoden om eventuele vroege tekenen van longkanker op te sporen.

Echter, zelfs na het stoppen met roken verdwijnt het risico op longkanker niet volledig. Het is daarom van cruciaal belang om waakzaam te blijven, regelmatig medisch advies in te winnen en periodiek een Preventief Medisch Onderzoek (PMO) incl. longonderzoek te ondergaan.

Lees ook: Dít zijn de symptomen van kanker die vrouwen veelal niet herkennen.

Loop jij verhoogd risico op longkanker?

Jouw risico op longkanker is hoger als je:

• Rookt of hebt gerookt (zelfs >20 jaar geleden)
• COPD hebt
• Werkt(e) met asbest, pesticide of schadelijke stoffen
• Vaak wordt blootgesteld aan luchtvervuiling
• Longkanker in de familie voorkomt.

👉 Herkenbaar? Dan is preventieve screening geen luxe, maar noodzaak!

Lees ook: Landbouwgif verhoogt kankerrisico met 150 procent – wat betekent dit voor vrouwen?

Doe de 2-minuten longkanker risico-check

Beantwoord de vragen en ontdek binnen 2 minuten of het verstandig is om je longen te laten onderzoeken.

Stap 1: Beantwoord de onderstaande vragen

1. Rook je of heb je in het verleden gerookt?

• ☐ Ja, ik rook momenteel
• ☐ Ja, ik ben gestopt
• ☐ Nee, nooit gerookt

2. Heb je één of meer van deze klachten? (meerdere antwoorden mogelijk)

• ☐ Hoest langer dan 3 weken
• ☐ Kortademigheid
• ☐ Pijn op de borst
• ☐ Bloed ophoesten
• ☐ Onverklaarbaar gewichtsverlies
• ☐ Geen klachten

3. Ben je ouder dan 50 jaar?

• ☐ Ja
• ☐ Nee

4. Ben je (geweest) blootgesteld aan schadelijke stoffen? (bijv. asbest, fijnstof, rook)

• ☐ Ja
• ☐ Nee
• ☐ Weet ik niet

5. Komt longkanker voor in jouw familie?

• ☐ Ja
• ☐ Nee

Stap 2: Jouw uitslag

🟢 Laag risico

• Je hebt geen klachten en weinig risicofactoren. 👉 Blijf alert op veranderingen in je gezondheid.

🟠 Verhoogd risico

• Je hebt 1–2 risicofactoren of milde klachten. 👉 Overweeg een preventieve check om zekerheid te krijgen.

🔴 Hoog risico

• Je hebt meerdere risicofactoren en/of duidelijke klachten. 👉 Wacht niet. Laat je zo snel mogelijk onderzoeken, want vroege detectie kan het verschil maken.

⚠️ Belangrijk om te weten: Deze check is geen medische diagnose, maar helpt je om jouw risico beter in te schatten.

Wat kun je nu doen?

1. Plan een preventief longonderzoek
2. Laat je persoonlijk risico beoordelen door een medisch specialist.

Waarom dit belangrijk is:

• Longkanker wordt vaak pas laat ontdekt;
• Vroege opsporing vergroot de kans op genezing aanzienlijk;
• Een CT-scan kan afwijkingen vroeg zichtbaar maken.

Lees ook: Wat zijn ‘stille’ kankers: kanker zonder symptomen?

Behandeling van longkanker

De behandeling van longkanker hangt af van het type longkanker, de grootte van de tumor en de uitgebreidheid van de ziekte. Behandelingen kunnen bestaan uit chirurgie, chemotherapie, bestraling en immunotherapie.

Bij niet-kleincellige longkanker kan ook speciale doelgerichte therapie worden ingezet. Bij uitgezaaide longkanker zijn chemotherapie, bestraling en behandelingen tegen pijn mogelijk. Het behandelplan wordt opgesteld door verschillende specialisten en verpleegkundigen en is maatwerk. De best passende behandeling hangt af van de soort longkanker, de plaats van de tumor in de longen, het stadium van de ziekte, de leeftijd en conditie van de patiënt en de eigen wensen en voorkeuren.

Het is belangrijk om goed geïnformeerd te zijn en de tijd te nemen om de juiste keuzes te maken. De patiënt heeft ook invloed op de behandeling die hij of zij krijgt en kan samen met de arts beslissen over de mogelijkheden.

Mogelijke bijwerkingen van chemotherapie bij longkanker

Chemotherapie is een veelgebruikte behandeling bij longkanker. Het kan echter ook ernstige bijwerkingen en gezondheidsrisico’s hebben. De bijwerkingen kunnen variëren van persoon tot persoon en hangen af van het type chemotherapie, de dosering en de duur van de behandeling.

Enkele mogelijke bijwerkingen van chemotherapie bij longkanker zijn:

• Vermoeidheid.
• Misselijkheid en braken.
• Verlies van eetlust.
• Haaruitval.
• Ontstoken mond.
• Hoger risico op infecties, zoals een longontsteking of blaasontsteking.
• Diarree of verstopping.
• Vocht vasthouden.
• Verminderde aanmaak van bloedcellen.
• Hart- en vaatklachten.
• Schouderklachten en pijn in (boven)armen.

Het is belangrijk om eventuele bijwerkingen te bespreken met de behandelend arts, oncoloog, longarts of verpleegkundige. Zij kunnen namelijk advies geven over hoe de bijwerkingen kunnen worden verminderd of voorkomen. Soms kan medicatie worden voorgeschreven om de bijwerkingen te bestrijden of onderdrukken.

Het is ook belangrijk om goed voor jezelf te zorgen tijdens de behandeling, bijvoorbeeld door voldoende te rusten en gezond te eten en drinken.

Lees ook: Risico’s op hartklachten na chemotherapie en Waardoor krijg je schouderklachten na chemotherapie?

Veel gestelde vragen over longkanker (FAQ)

Waarom wordt longkanker vaak te laat ontdekt?

• Klachten lijken op verkoudheid of stress
• Soms helemaal geen symptomen
• Symptomen ontstaan pas in een laat stadium.

Hierdoor wordt longkanker vaak pas ontdekt als behandeling moeilijker is.

Lees ook: Waarom longkanker vaak niet op tijd wordt opgemerkt.

Wat kun je zelf doen en vergroot je de kans op vroege ontdekking?

• Neem klachten serieus (wacht geen weken)
• Laat risicofactoren checken
• Overweeg preventieve screening (CT/PMO)
• Stop met roken (grootste impact)
• Plan periodieke controles.

Vroege detectie = aanzienlijk betere overlevingskansen.

Kun je longkanker hebben zonder te roken?

Ja, dat kan. Hoewel roken de grootste risicofactor is, krijgt ook een deel van de niet-rokers longkanker. Dit kan komen door bijvoorbeeld luchtvervuiling, meeroken, genetische aanleg of blootstelling aan schadelijke stoffen zoals asbest. mBij vrouwen komt longkanker zonder rookgeschiedenis relatief vaker voor dan bij mannen. Heb je klachten maar rook je niet? Neem ze alsnog serieus en laat je goed onderzoeken.

Hoe betrouwbaar is een CT-scan voor longkanker?

Een CT-scan is momenteel één van de meest betrouwbare methoden om longkanker vroeg op te sporen. Kleine afwijkingen in de longen zijn vaak al zichtbaar voordat je klachten krijgt. Wel geldt hierbij:

• Niet elke afwijking is kanker
• Soms is vervolgonderzoek nodig.

Een CT-scan kan levensreddend zijn doordat afwijkingen in een vroeg stadium worden ontdekt.

Vanaf welke leeftijd moet je je laten testen?

Er is geen vaste leeftijd voor iedereen, maar screening wordt vaak overwogen vanaf ongeveer 50 jaar, zeker als je een verhoogd risico hebt (bijvoorbeeld door roken of eerdere blootstelling aan schadelijke stoffen).

Je hoeft echter niet te wachten tot die leeftijd:

• Heb je klachten? → altijd direct laten onderzoeken
• Heb je risicofactoren? → eerder testen kan verstandig zijn.

Twijfel je? Laat je risico persoonlijk beoordelen door een kundige arts en/of medisch specialist.

Hoe snel ontwikkelt longkanker zich?

Dat verschilt per persoon en per type longkanker. Sommige vormen groeien langzaam over meerdere jaren, terwijl andere juist snel kunnen ontwikkelen en uitzaaien. Omdat je dit van buitenaf niet kunt zien, is vroege detectie essentieel. Wacht niet op duidelijke klachten; die komen vaak pas laat.

Wat is het verschil tussen een röntgenfoto en CT-scan?

Een röntgenfoto geeft een globale afbeelding van de longen en mist vaak kleine afwijkingen. Een CT-scan maakt gedetailleerde dwarsdoorsneden van de longen en kan veel kleinere afwijkingen zichtbaar maken. Daarom wordt een CT-scan vaak gebruikt bij verdenking of screening.

Kan longkanker genezen als je er op tijd bij bent?

Ja, in een vroeg stadium is longkanker vaak beter te behandelen en soms zelfs te genezen. Hoe eerder de diagnose, hoe groter de kans op succesvolle behandeling. In een laat stadium zijn de behandelopties beperkter en is genezing minder waarschijnlijk. Vroege ontdekking maakt het verschil tussen behandelen en genezen.

Twijfel je over jouw risico?

Herken je klachten of heb je een verhoogd risico? Wacht niet af.

👉 Laat jouw longen preventief onderzoeken

👉 Of plan een persoonlijke risico-check.

Meer lezen over kanker, preventie en gezonde leefstijl?

• SHE Health Clinics infopagina preventief medisch onderzoek.
• Dit zijn dé 5 meest voorkomende kankersoorten bij vrouwen.
• Waarom vrouwen met pijn vaak niet serieus genomen worden (en wat je eraan kunt doen).
• Alcohol en roken: beide kankerverwekkend!
• 33 ziektes die bij vrouwen moeilijk worden ontdekt.
• Wat zijn de belangrijkste gezondheidstips voor vrouwen?
• Alles weten over Preventieve Medische Onderzoeken (PMO)?
• Nieuwe studie bewijst dat Pfizer mRNA vaccin turbokanker kan veroorzaken.
• Hoe kun je blaaskanker ontdekken?
• Psilocybine bij Long Covid: wetenschappelijk bewezen hoop op herstel.
• Kanker 4 jaar eerder detecteren voordat symptomen opduiken.
• Wat zijn de beste supplementen en leefstijlmaatregelen tegen kanker?
• 7 vragen over kanker en voeding.
• Kijken én voelen: zo kun je je borsten zelf checken op borstkanker.
• Preventieve gezondheid bij vrouwen: 5 tips.
• Alcohol vergroot risico op 7 soorten kanker!
• Onderzoek vindt verband tussen haarverf, stijltang en borstkanker.
• Stop jij kankerverwekkende tampons in je vagina?
• 15 voedingsmiddelen die het risico op kanker mogelijk kunnen verlagen.
• Quercetine-rijk dieet zorgt voor lager kankerrisico.
• Jezelf op huidkanker controleren: waarop moet je letten?
• Orale seks is nu de belangrijkste risicofactor voor keelkanker, zegt onderzoeker.
• Waardoor stijgt het aantal kankerpatiënten in de komende jaren?
• Borstimplantaten in verband gebracht met zeldzame vormen van kanker.
• Wat is het verband tussen HPV en baarmoederhalskanker?
• Overgewicht verhoogt risico op 13 soorten kanker!
• Hoe kankerverwekkend is vlees?
• Baby’s hebben al voor geboorte roetdeeltjes in hun longen, lever en hersenen.
• Waardoor kom je vroeger in de overgang na een kankerbehandeling?
• Ultrabewerkt voedsel oorzaak eierstokkanker en andere vormen van kanker, zo blijkt uit studie.
• Waarom krijgen steeds meer mensen kanker op jonge leeftijd?
• 40% van alle gevallen van kanker kan door voeding en leefstijl worden voorkomen!
• Vruchtbaarheid behouden na kanker? Vrouwen worden te weinig naar gynaecoloog doorverwezen.